Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη σε δύο εμβληματικές μορφές της Ορθοδοξίας και της παγκόσμιας ιστορίας, τον Άγιο Κωνσταντίνο τον Μέγα και την Αγία Ελένη. Μαζί με τη μεγάλη αυτή γιορτή, τιμώνται και χιλιάδες άνθρωποι που φέρουν τα ονόματα Κωνσταντίνος, Κώστας, Κωνσταντίνα, Ελένη, Έλενα, Λένα και τα παράγωγά τους, δίνοντας έναν ιδιαίτερο εορταστικό τόνο στην ημέρα.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Γεννημένος πιθανότατα στη Ναϊσό της Άνω Μοισίας, τη σημερινή Νις της Σερβίας, μεγάλωσε σε μια εποχή γεμάτη πολιτικές αναταραχές και σκληρούς αγώνες για την εξουσία. Πατέρας του ήταν ο Κωνστάντιος ο Χλωρός και μητέρα του η Αγία Ελένη, μια γυναίκα που διακρίθηκε αργότερα για τη βαθιά πίστη και τη μεγάλη φιλανθρωπική της δράση.
Η πορεία του Κωνσταντίνου προς τον αυτοκρατορικό θρόνο δεν ήταν εύκολη. Χρειάστηκε να δώσει σκληρές μάχες και να αντιμετωπίσει ισχυρούς αντιπάλους. Η πιο καθοριστική στιγμή της ζωής του ήρθε πριν από τη σύγκρουσή του με τον Μαξέντιο, όταν, σύμφωνα με την παράδοση, είδε στον ουρανό το σημείο του Σταυρού μαζί με τη φράση «Εν τούτω νίκα». Το γεγονός αυτό άλλαξε ριζικά την πορεία του και στάθηκε αφορμή να στραφεί με πίστη στον Χριστιανισμό.
Μετά τη νίκη του, ο Κωνσταντίνος έθεσε τέλος στους διωγμούς των χριστιανών και το 313 μ.Χ. προχώρησε στην ιστορική καθιέρωση της ανεξιθρησκείας μέσω του Διατάγματος των Μεδιολάνων. Η απόφασή του αυτή θεωρείται σταθμός στην ιστορία, καθώς εξασφάλισε για πρώτη φορά την ελευθερία λατρείας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και επέτρεψε στον Χριστιανισμό να αναπτυχθεί ανοιχτά.
Παράλληλα, ο αυτοκράτορας ανέλαβε πρωταγωνιστικό ρόλο και στην ενότητα της Εκκλησίας. Όταν εμφανίστηκε η αίρεση του Αρείου, συγκάλεσε την Α’ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια το 325 μ.Χ., επιδιώκοντας να διαφυλάξει την ορθόδοξη πίστη και να αποκαταστήσει την ενότητα μεταξύ των χριστιανών. Η στάση του αυτή τον καθιέρωσε ως προστάτη της Εκκλησίας και γι’ αυτό τιμήθηκε αργότερα με τον τίτλο του Ισαποστόλου.
Σπουδαία υπήρξε και η προσφορά της μητέρας του, της Αγίας Ελένης. Με βαθιά αφοσίωση στον Χριστιανισμό, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής της στην ανέγερση ναών και στην ενίσχυση των πιστών. Το σημαντικότερο γεγονός που συνδέθηκε με το όνομά της ήταν η εύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα, ένα γεγονός που θεωρήθηκε υψίστης σημασίας για ολόκληρη τη χριστιανική παράδοση.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Μέγας Κωνσταντίνος αφιερώθηκε περισσότερο στην πνευματική προετοιμασία. Λίγο πριν από τον θάνατό του βαπτίστηκε χριστιανός και παρέμεινε με το λευκό ένδυμα του βαπτίσματος μέχρι την κοίμησή του το 337 μ.Χ. Η Εκκλησία και η ιστορία αναγνώρισαν το έργο και την προσφορά του, αποδίδοντάς του δικαιωματικά τον τίτλο του «Μεγάλου».
Οι Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη παραμένουν μέχρι σήμερα σύμβολα πίστης, δύναμης και προσφοράς. Η κοινή τους πορεία σημάδεψε την εξέλιξη του Χριστιανισμού και άφησε μια παρακαταθήκη που συνεχίζει να εμπνέει εκατομμύρια πιστούς σε όλο τον κόσμο.
