Στην τελική φάση εισέρχεται ο Εθνικός Διάλογος για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, έπειτα από μήνες επεξεργασίας, διαβουλεύσεων και συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς. Η επικείμενη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου σηματοδοτεί την έναρξη των πολιτικών αποφάσεων για μια εκτεταμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με στόχο τη διαμόρφωση ενός νέου Λυκείου και ενός αναμορφωμένου συστήματος πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Η υπουργός Παιδείας αναμένεται να παρουσιάσει στον πρωθυπουργό την ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου, υπό την προεδρία του Μιχάλη Σφακιανάκη. Το κείμενο, αν και δεν αποτελεί το τελικό πόρισμα, αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και τις βασικές κατευθύνσεις των αλλαγών που εξετάζονται.
Η έκθεση επιχειρεί μια συνολική «ακτινογραφία» του ελληνικού Λυκείου, καταγράφοντας τόσο διαχρονικά προβλήματα όσο και θετικές εξελίξεις. Μεταξύ των βασικών αδυναμιών περιλαμβάνονται ο έντονος συγκεντρωτισμός του συστήματος, η υπερβολική έμφαση στις εξετάσεις και οι περιορισμένες δυνατότητες ευελιξίας. Αντίθετα, αναδεικνύονται το υψηλό επίπεδο των εκπαιδευτικών, η πρόοδος στον ψηφιακό μετασχηματισμό και η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών.
Ο σχεδιασμός της μεταρρύθμισης στηρίζεται σε πέντε βασικούς άξονες: το περιεχόμενο των σπουδών, τη σχολική καθημερινότητα και το παιδαγωγικό περιβάλλον, τον ρόλο και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, τις σχολικές και ψηφιακές υποδομές, καθώς και το νέο μοντέλο διοίκησης και αξιολόγησης της εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται αλλαγές στο πρόγραμμα σπουδών, στη λειτουργία των σχολικών μονάδων και στον τρόπο λήψης αποφάσεων στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία εντάσσεται πλέον στον εκπαιδευτικό σχεδιασμό, με στόχο την προσαρμογή του σχολείου στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και τις ανάγκες της εποχής.
Ο Εθνικός Διάλογος υποστηρίζεται από ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς, μέσω της διαδικασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από χώρες όπως η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία και η Ισπανία, ενώ συμβολή έχει και ο ΟΟΣΑ με συγκριτικά στοιχεία και διεθνείς πρακτικές.
Μετά την παρουσίαση της ενδιάμεσης έκθεσης θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση, στην οποία θα μπορούν να συμμετάσχουν μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικοί και φορείς, καταθέτοντας προτάσεις για το νέο Λύκειο, το Εθνικό Απολυτήριο και το σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια. Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης θα ενσωματωθούν στην τελική έκθεση, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος Οκτωβρίου.
Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ολοκλήρωση της ενδιάμεσης έκθεσης μέσα στον Ιούλιο, διαβούλευση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου, καθώς και τελική διαμόρφωση του πλαισίου με στόχο την παράδοση του πορίσματος στο τέλος Οκτωβρίου. Εφόσον προχωρήσει ο σχεδιασμός, οι αλλαγές εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να εφαρμοστούν από το σχολικό έτος 2028-2029.
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα κατευθύνσεις, το νέο πλαίσιο προβλέπει ενίσχυση του ρόλου του Εθνικού Απολυτηρίου, αναμόρφωση του συστήματος εξετάσεων, συνδυασμό ενδοσχολικής και εξωτερικής αξιολόγησης, καθώς και σταδιακή προσαρμογή του ρόλου των Πανελλαδικών Εξετάσεων, χωρίς άμεση κατάργησή τους.
Στο τραπέζι των συζητήσεων εξετάζονται σενάρια που περιλαμβάνουν τον συνυπολογισμό βαθμολογιών όλων των τάξεων του Λυκείου, την εισαγωγή εθνικά οργανωμένων απολυτηρίων εξετάσεων, καθώς και διαφοροποιημένη βαρύτητα μαθημάτων ανάλογα με την κατεύθυνση και τη σχολή εισαγωγής.
